ესპანეთი დიდი ხანია გასცდა მხოლოდ მზიანი სანაპიროებისა და ტურისტული სამოთხის სტატუსს. დღეს ის ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე პროგრესული ქვეყანაა ოჯახის მხარდაჭერის კუთხით. თუ აქ ცხოვრობთ, მუშაობთ და შვილის შეძენას გეგმავთ, სახელმწიფო საკმაოდ მყარ სოციალურ თანადგომას გიმზადებთ. თუმცა, როდესაც საქმე ბიუროკრატიას ეხება, მნიშვნელოვანია ზუსტად ვიცოდეთ ჩვენი უფლებები. მოდით, მარტივად და გასაგებად მივყვეთ ესპანეთის კანონმდებლობას, რათა ეს ულამაზესი პერიოდი ზედმეტი სტრესის გარეშე გაიაროთ. როგორ არეგულირებს ესპანეთის კანონმდებლობა დეკრეტულ შვებულებას? ვის ეხება და როგორ მოვითხოვოთ ის?
მოქალაქეები და რეზიდენტები — არის თუ არა განსხვავება?
ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი კითხვა, რომელიც ემიგრანტებისგან მესმის, უფლებების გამიჯვნას ეხება. ესპანეთის კანონმდებლობა ამ მხრივ აბსოლუტურად სამართლიანია. როდესაც საქმე ეხება დეკრეტულ შვებულებას (Permiso por nacimiento y cuidado del menor), არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, ესპანეთის პასპორტს ატარებთ თუ უცხო ქვეყნის მოქალაქე ხართ და რეზიდენტის ბარათს (TIE) ფლობთ. მთავარი კრიტერიუმი თქვენი სოციალური დაზღვევაა. თუ თქვენ ლეგალურად მუშაობთ, იხდით გადასახადებს და ფიქსირდებით სოციალური დაზღვევის სისტემაში (Seguridad Social), სახელმწიფო ზუსტად იმავე გარანტიებს გაძლევთ, რასაც ესპანეთის მოქალაქეს. აუცილებელი მოთხოვნა მხოლოდ მუშაობის სტაჟია — მაგალითად, 26 წელს ზემოთ ასაკის მშობლებისთვის, ბოლო 7 წლის განმავლობაში მინიმუმ 180 დღე უნდა გქონდეთ ნამუშევარი, ან ჯამში 360 დღე მთელი ცხოვრების მანძილზე.
მამების თანასწორუფლებიანობა
ესპანეთმა ევროპაში ერთ-ერთმა პირველმა დაამსხვრია სტერეოტიპი, რომ ბავშვის მოვლა მხოლოდ დედის საქმეა. დღესდღეობით, მამებს ზუსტად ისეთივე ხანგრძლივობის დეკრეტული შვებულება ეკუთვნით, როგორიც დედებს — სრული 16 კვირა. ეს უფლება ინდივიდუალურია და მისი გადაცემა მეორე მშობელზე კანონით აკრძალულია. პირველი 6 კვირა ბავშვის დაბადებისთანავე ორივე მშობლისთვის სავალდებულოა, დანარჩენი 10 კვირა კი შეგიძლიათ თქვენი სურვილისამებრ, პირველი წლის განმავლობაში გადაანაწილოთ. მთელი ამ დროის განმავლობაში თქვენი ხელფასი 100%-ით ანაზღაურდება სოციალური დაზღვევის მიერ, ყოველგვარი საშემოსავლო გადასახადის (IRPF) გარეშე.
არაანაზღაურებადი შვებულება — Excedencia
ბევრი მშობლისთვის 16 კვირა საკმარისი არ არის და სურთ, მეტი დრო გაატარონ პატარასთან. ესპანეთის შრომის კანონმდებლობა ამის იდეალურ შესაძლებლობას იძლევა, რასაც "Excedencia por cuidado de hijo" ჰქვია. თქვენ უფლება გაქვთ, აიღოთ არაანაზღაურებადი შვებულება ბავშვის 3 წლის ასაკამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში ხელფასს არ იღებთ, კომპანია ვალდებულია, პირველი ერთი წლის განმავლობაში შეგინარჩუნოთ ზუსტად თქვენი სამუშაო ადგილი. მეორე და მესამე წელს კი კომპანია ინარჩუნებს ვალდებულებას, დაგაბრუნოთ იმავე ან მსგავსი კვალიფიკაციის პოზიციაზე. ეს არის შესანიშნავი მექანიზმი მათთვის, ვისაც კარიერის დაკარგვის გარეშე სურს შვილთან მეტი დროის გატარება.
სახელმწიფო ფულადი დახმარება
ესპანეთში ოჯახების ფინანსური მხარდაჭერის სისტემაში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წახალისებას ე.წ. „აღზრდის რენტა“ წარმოადგენს. ოფიციალურად ეს არის დედობის საგადასახადო შეღავათი (Deducción por maternidad), რომელსაც საზოგადოებასა და მედიაში ხშირად „ჩეკ-ბებესაც“ უწოდებენ. დახმარება თვეში 100 ევროს შეადგენს და თითოეულ ბავშვზე ბავშვის 3 წლის ასაკამდე გაიცემა — თანხის მიღება კი შესაძლებელია როგორც ყოველთვიური წინასწარი გადახდის (Modelo 140-ის მეშვეობით), ისე წლიურ დეკლარაციაში ერთიანად ასახვის გზით. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ინიციატივას ტრადიციულად „მომუშავე დედების დახმარებად“ იცნობენ, კანონმდებლობაში შესული ცვლილებების შედეგად მისი მიღების წრე გაფართოვდა. დღეს აღნიშნულ შეღავათზე უფლება აქვთ არა მხოლოდ დაქირავებით ან თვითდასაქმებულ (autónomo) დედებს, არამედ იმ პირებსაც, რომლებიც უმუშევრობის შეწევას იღებენ, აკმაყოფილებენ სოციალური დაზღვევის მინიმალური დღეების კოტირების მოთხოვნებს, ან იმ მამებს, რომლებსაც ბავშვის სრული მეურვეობა აქვთ მინიჭებული.
როგორ გავაკეთოთ განაცხადი დეკრეტულ შვებულებაზე?
ესპანეთში დეკრეტულ და ბავშვის მოვლის შვებულებაზე (Permiso por nacimiento y cuidado de menor) განაცხადის გაკეთება ბავშვის დაბადებისთანავე, სოციალური უზრუნველყოფის სამსახურში (Seguridad Social) ხდება. პროცესის დასაჩქარებლად უმჯობესია განაცხადი ონლაინ, ორგანიზაციის ელექტრონული პორტალის მეშვეობით შეიტანოთ, სადაც დაგჭირდებათ ციფრული ხელმოწერა ან Cl@ve სისტემა. პროცედურისთვის აუცილებელია წარადგინოთ ბავშვის დაბადების მოწმობა, პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, საბანკო ანგარიშის ნომერი (IBAN) და დამსაქმებლის მიერ გაცემული ცნობა ხელფასის შესახებ (Certificado de empresa). შვებულების პერიოდში სახელმწიფოსგან სוციალური დაზღვევის ფონდიდან იღებთ კომპენსაციას, რომელიც შეადგენს თქვენი ოფიციალური ხელფასის 100%-ს.
როგორ გავაკეთოთ განაცხადი სახელმწიფო დახმარებაზე?
იმ შემთხვევაში, თუ გსურთ ისარგებლოთ ყოველთვიური 100-ევროიანი დედობის საგადასახადო შეღავათით (Deducción por maternidad ანუ ე.წ. „აღზრდის რენტა“), განაცხადის წარდგენა ცალკე პროცედურას მოითხოვს და ის ესპანეთის საგადასახადო სამსახურის — Agencia Tributaria-ს მეშვეობით ხდება. ამისათვის ყველაზე მარტივი გზა არის საგადასახადო ორგანოს ოფიციალურ პორტალზე შესვლა და შესაბამისი ელექტრონული ფორმის (Modelo 140) შევსება ციფრული სერტიფიკატის ან Cl@ve სისტემის გამოყენებით, რათა თანხა ყოველთვიურად წინასწარ გირიცხებოდეთ საბანკო ანგარიშზე. ალტერნატიული ვარიანტის სახით, აღნიშნული შეღავათის მიღება წლიური საგადასახადო დეკლარაციის (Declaración de la Renta) წარდგენისას ერთიანადაც არის შესაძლებელი.
როგორც ვხედავთ, ესპანეთის სოციალური უზრუნველყოფის სისტემა ზრუნავს იმაზე, რომ ახალბედა მშობლებს ცხოვრების ამ განსაკუთრებულ ეტაპზე საჭირო ფინანსური სტაბილურობა და სიმშვიდე ჰქონდეთ — მიუხედავად მათი იურიდიული სტატუსისა, სახელმწიფო თითოეულ ოჯახს აუცილებელ გარანტიებსა და მხარდაჭერას სთავაზობს.
სტატია მომზადებულია ესპანეთის სამეფოს ოფიციალურ საკანონმდებლო წყაროებსა და სახელმწიფო ბიულეტენის (BOE) ვერიფიცირებულ მონაცემებზე დაყრდნობით.
— აღმოაჩინე შენი ესპანეთი.
