ესპანეთში დასაქმება და შრომითი ბაზრის ლაბირინთებში ნავიგაცია ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ამავდროულად, გამოწვევებით სავსე ნაბიჯია, რომელსაც ემიგრანტი თუ ადგილობრივი მცხოვრები დგამს. იმისათვის, რომ თავიდან აიცილოთ უსიამოვნო სიურპრიზები, მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რას ამბობს კანონი და რა რეალობა ხვდება დასაქმებულებს ყოველდღიურობაში.
რა სახის შრომითი კონტრაქტები არსებობს ესპანეთში?
ესპანეთის შრომის კოდექსში (Estatuto de los Trabajadores) განხორციელებული რეფორმების შედეგად, სისტემა საგრძნობლად გამარტივდა და ძირითადი აქცენტი მუდმივ დასაქმებაზე გაკეთდა. დღეს ძირითადი ფორმები შემდეგია:
უსასრულო ანუ მუდმივი კონტრაქტი (Contrato Indefinido): ეს არის ესპანური შრომის ბაზრის ოქროს სტანდარტი. მას ვადა არ აქვს და უზრუნველყოფს მაქსიმალურ სტაბილურობასა და სოციალურ გარანტიებს.
დროებითი კონტრაქტი (Contrato Temporal): ძველი, უვადო დროებითი ფორმები მკაცრად შეიზღუდა. მისი დადება შესაძლებელია მხოლოდ წარმოების დროებითი ზრდის ან კონკრეტული სპეციალისტის ჩანაცვლების მიზნით.
პრეკონტრაქტი (Precontrato): ეს არის წინასწარი შეთანხმება მხარეებს შორის, სანამ ოფიციალური შრომითი ხელშეკრულება გაფორმდება. თუ ერთ-ერთი მხარე უსაფუძვლოდ დაარღვევს ამ პირობას და უარს იტყვის სამუშაოს დაწყებაზე ან მიღებაზე, მეორე მხარეს უფლება აქვს, მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება.
რა არის Bruto, Neto და Seguridad Social?
სანამ ხელშეკრულებას მოაწერთ ხელს, მკაფიოდ უნდა გაარკვიოთ ხელფასის ფორმულა:
ბრუტო (Bruto): ეს არის თანხა გადასახადების გამოკლებამდე — ის თანხა, რაზეც დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის შეთანხმება დგება.
ნეტო (Neto): რეალური თანხა, რომელიც თქვენს საბანკო ანგარიშზე ირიცხება მას შემდეგ, რაც დაიკლებს საშემოსავლო გადასახადი (IRPF) და სოციალური უზრუნველყოფის შენატანები.
სეგურიდად სოციალის ნომერი (Número de la Seguridad Social): ეს არის თქვენი უნიკალური საიდენტიფიკაციო ნომერი ესპანეთის სოციალური დაცვის სისტემაში, რომელიც აუცილებელია სამსახურის ოფიციალურად დასაწყებად. მისი აღება უფასოდ ხდება სოციალური უზრუნველყოფის გენერალურ ტასარებაში (TGSS).
რამდენს იხდით სეგურიდად სოციალს? სოციალური შენატანები ნაწილდება დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის. თანამშრომელი ხელფასიდან საშუალოდ იხდის დაახლოებით 6.35%-დან 7%-მდე (საერთო ჯამში საერთო პროცენტები, უმეტეს წილად, დამსაქმებლის მხარზეა, რომელიც ბრუტოს თანხის თავზე ურიცხავს სახელმწიფოს დაახლოებით 30%-ს კოლექტიური დაცვისთვის).
ესპანეთის შრომის კოდექსი წელიწადში 12 ძირითად და კანონით სავალდებულო 2 დამატებით (იუბილე/შობა) ანუ სულ 14 გადახდას აწესებს, თუმცა ზოგ სფეროში ეს თანხები 12 თვეზეც არის განაწილებული.
სამედიცინო შვებულება - Baja Médica
როდესაც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მუშაობას ვერ ახერხებთ, ფორმდება ე.წ. ბახა (Incapacidad Temporal / Baja Médica).
როგორ ითხოვთ: მიმართავთ ოჯახის ექიმს (Médico de cabecera), რომელიც გასცემს ოფიციალურ ცნობას. ეს ცნობა ავტომატურად იგზავნება სოციალურ დაცვაში და დამსაქმებელთან.
არის თუ არა ანაზღაურებადი: ჩვეულებრივი ავადმყოფობისას (Enfermedad común):
პირველი 3 დღე კანონით არ ანაზღაურდება, თუ კოლექტიური ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
მე-4 დღიდან მე-20 დღემდე იღებთ ბაზისურ ანაზღაურების 60%-ს.
21-ე დღიდან ეს მაჩვენებელი იზრდება 75%-მდე.
საწარმოო ტრავმის ან პროფესიული დაავადების დროს კი ანაზღაურება იწყება პირველივე დღიდან და შეადგენს 75%-ს (ან მეტს).
დახმარება დასაქმებულ დედებს
თუ დედა დასაქმებულია და ჰყავს 3 წლამდე ასაკის ბავშვი, მას ეკუთვნის ყოველთვიური 100-ევროიანი დახმარება (წელიწადში 1200 ევრო). ოფიციალურად ეს არის საგადასახადო შეღავათი (Deducción por maternidad), რომლის მოთხოვნა შესაძლებელია ესპანეთის საგადასახადო სამსახურში (Agencia Tributaria) მოდელი 140-ის (Modelo 140) შევსებით, რათა თანხა ყოველთვიურად გერიცხებოდგეთ ან ერთიანად აიღოთ წლიური დეკლარაციის დროს.
როგორ გადაამოწმოთ თქვენი ისტორია და სამუშაო საათები?
თქვენი დასაქმების ოფიციალური ისტორია, სტაჟი და ყველა ნამუშევარი საათი თუ კოდი მკაცრად ფიქსირდება სახელმწიფოში. ამის შესამოწმებლად არსებობს ოფიციალური პორტალი Import@ss (TGSS), სადაც ციფრული სერტიფიკატით, Cl@ve სისტემით ან SMS-ით შეგიძლიათ ერთ წუთში გადმოწეროთ თქვენი Vida Laboral (სამუშაო ისტორიის ცნობა). იქ ზუსტად ჩანს, რა დღიდან რა დღემდე და რა განაკვეთით გიფიქსირებთ დამსაქმებელი რეალურად.
დამსაქმებელთა ხრიკები და „ეშმაკობები“
ნაწილობრივი განაკვეთით მუშაობა სრული განაკვეთის სანაცვლოდ (Falso Contrato Parcial): გიფორმებენ კვირაში 20 საათზე, რეალურად კი მუშაობთ 40 საათი, ხოლო ნარჩენ საათებს ნაღდი ფულით გიხდიან ან საერთოდ აუფასურებენ.
„ავტონომოს“ იძულებითი სტატუსი: როდესაც გაძულებენ, რომ ინდივიდუალურ მეწარმედ დარეგისტრირდე, რათა დამსაქმებელმა თავი აარიდოს სოციალურ გადასახადებს.
5 მთავარი რჩევა მათთვის, ვინც პირველ კონტრაქტს აფორმებს ესპანეთში
მოითხოვეთ კონტრაქტის პროექტი წინასწარ: არასდროს მოაწეროთ ხელი დოკუმენტს ადგილზე გაცნობის გარეშე; წაიკითხეთ პირობები და შეამოწმეთ კატეგორია და ხელფასი.
გადაამოწმეთ Vida Laboral-ში: სამსახურის დაწყების პირველივე დღეებში შეამოწმეთ სოციალური დაცვის პორტალზე, რეალურად შეგიყვანათ თუ არა დამსაქმებელმა სისტემაში.
დააკვირდით ბრუტოსა და ნეტოს თანაფარდობას: ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა ყოველთვის ბრუტოა — ზუსტად იანგარიშეთ, რა დარჩება ხელში გადასახადების შემდეგ.
გაეცანით კოლექტიურ ხელშეკრულებას (Convenio Colectivo): ესპანეთში კანონზე მეტად ზოგჯერ კონკრეტული სექტორის კოლექტიური შეთანხმება წყვეტს თქვენს უფლებებს, დასვენებებსა და დანამატებს.
შეინახეთ ყველა ნომინას ასლი: ყოველთვიური სახელფასო ქვითარი (Nómina) არის თქვენი მთავარი იურიდიული დამცავი მექანიზმი ყოველგვარი დავის დროს.
სტატია მომზადებულია ესპანეთის სამეფოს ოფიციალურ საკანონმდებლო წყაროებსა და სახელმწიფო ბიულეტენის (BOE) ვერიფიცირებულ მონაცემებზე დაყრდნობით.
— აღმოაჩინე შენი ესპანეთი.
